Czym jest wskaźnik cena/sprzedaż (P/S)? Jakie są jego wady i zalety?

Dla zespołu Independent Trader jednym z ważniejszych aspektów jest edukacja finansowa swoich odbiorców. Drodzy Czytelnicy, jeśli analiza fundamentalna jest Wam obca, zachęcamy do zapoznania się z innymi artykułami z tej serii przedstawiającymi wskaźniki P/E, CAPE oraz P/BV. Zbudowanie fundamentów wiedzy potrzebnej do analizy i wyboru dobrej spółki jest niezbędne i nie ma tutaj drogi na skróty. Musicie poświęcić swój czas i energię. Taka inwestycja pomoże Wam osiągnąć lepsze stopy zwrotu w przyszłości.

W dzisiejszym artykule opiszę wskaźnik P/S, czyli cena/sprzedaż. Czy warto przyglądać się sprzedaży danej spółki? Jak mówił Zig Ziglar (amerykański pisarz, sprzedawca i mówca motywacyjny): „Klienci nie kupują produktów, kupują korzyści.” Jeśli inwestor chce nabyć akcje spółki, musi zrozumieć jakie korzyści oferuje ona na rynku i w jaki sposób będzie to wpływało na jej przyszłą wycenę. Może w tym pomóc wskaźnik cena/sprzedaż. Zachęcam do dalszej lektury.

Czym jest wskaźnik cena/sprzedaż (P/S)?

Wskaźnik C/S (cena/sprzedaż), bądź też w angielskiej wersji P/S (price/sales) oblicza się dzieląc wartość przedsiębiorstwa przez jego przychody ze sprzedaży. Wskaźnik P/S pokazuje więc jak spółka jest wyceniana przez rynek w odniesieniu do jej przychodów ze sprzedaży.

Podobnie jak P/BV informowało o tym, ile inwestor zapłaci za 1 USD (PLN lub innej waluty) faktycznego majątku spółki, tak P/S pokazuje, ile inwestor zapłaci za 1 USD (PLN lub innej waluty) wartości sprzedaży realizowanej przez firmę. Jest to najpopularniejsza interpretacja tego wskaźnika. P/S jest więc niczym innym jak ceną akcji danej firmy podzieloną przez wartość przychodów przypadających na jedną akcje. Można to zobrazować za pomocą poniższego wzoru:

Interpretacja wskaźnika P/S jest podobna do interpretacji innych popularnych wskaźników analizy fundamentalnej, takich jak P/E, CAPE oraz P/BV. Im wyższy poziom wskaźnika, tym droższe są akcje w stosunku do sprzedaży generowanej przez daną spółkę.

Najlepiej zobrazować działanie P/S na przykładzie. W dniu pisania artykułu cena akcji firmy przewozowej United Parcel Service (ticker: UPS) wynosiła 113,11 USD. Warto dodać, że firma działa w sektorze przemysłowym (industrials), który charakteryzuje się stabilnymi wartościami przychodów ze sprzedaży i przez to małymi wahaniami wskaźnika P/S. Przychody na akcję (za ostatnie 12 miesięcy) wynosiły 106,36 USD. Przychody ze sprzedaży mogą być zapisane z wybranego okresu. Zwykle jest to okres roczny lub kwartalny. W efekcie wskaźnik P/S wynosi 1,06. Oznacza to, że za 1 USD przychodu ze sprzedaży firmy musimy zapłacić 1,06 USD. Jak interpretować taki wynik? Wszystko zależy od tego z jaką efektywnością oraz w jakim sektorze działa dana spółka. UPS należy do sektora przemysłowego (industrials). Obecnie średnie wartości P/S firm z tego sektora wynoszą 1,41. Możemy więc stwierdzić, że spółka jest atrakcyjnie wyceniona na tle konkurentów (w kontekście przychodów, które generuje).

Zalety wskaźnika cena/sprzedaż (P/S)

a) Prosta interpretacja oraz możliwość analizy całych indeksów

Podobnie jak inne wskaźniki (P/E, CAPE, P/BV) P/S jest również prosty w interpretacji. W zależności od przyjmowanych wartości, wskaźnik sugeruje czy aktywo jest drogie, czy tanie, pod względem przychodów ze sprzedaży. Wskaźnik jest także prosty do obliczenia.

P/S umożliwia nie tylko analizę spółki, ale także całego indeksu (np. rynku, sektora, kraju). Przykładowo, poniższy wykres pokazuje historyczne wartości wskaźnika P/S dla indeksu S&P500 (indeks obejmujący 500 największych przedsiębiorstw w Stanach Zjednoczonych):

Według powyższego rysunku akcje w USA są obecnie przewartościowane w stosunku do przychodów ze sprzedaży, które generują. Za każdego dolara przychodu spółek z tego indeksu musimy zapłacić ponad 3 dolary. To dużo, tym bardziej, że wskaźnik ten jest aktualnie na najwyższych poziomach w XXI wieku. Dzięki takiemu porównaniu inwestor może zdać sobie sprawę o skali przewartościowania danego aktywa. W tym przypadku jest ono wysokie.

Przeczytaj również:

• Czym jest wskaźnik cena/zysk (P/E)? Jakie są jego wady i zalety?
• P/E vs ROIC – którym wskaźnikiem warto się kierować?
• Czym jest wskaźnik CAPE? Jakie są jego wady i zalety?
• Czym jest wskaźnik cena/wartość księgowa (P/BV)? Jakie są jego wady i zalety?

b) Trudność w manipulowaniu wskaźnikiem

Wskaźnik P/S jest jednym z najtrudniejszych do zmanipulowania wskaźników analizy fundamentalnej. Wynika to z faktu, że przychody ze sprzedaży są mniej podatne na zabiegi księgowe, niż inne dane (np. zyski dla P/E).

Przyjrzyjmy się poniższemu rysunkowi:

Na powyższym wykresie widać wartości wskaźnika P/E (cena/zysk – ciemna linia) oraz P/S (cena/sprzedaż – jasnoniebieska linia) dla spółki Apple za ostatnie 10 lat. Warto zauważyć jak mocno wahały się wartości P/E w stosunku do P/S. Zyski spółek mogą podlegać o wiele większym wahaniom niż przychody ze sprzedaży (np. poprzez zdarzenia jednorazowe, jeden wyjątkowo dobry (lub słaby) rok itd.). W efekcie inwestor posługując się tylko wskaźnikiem P/E może otrzymać zaburzony wynik. Analiza przychodów ze sprzedaży pozwala bardziej realnie podejść do analizy zyskowności danej spółki lub indeksu. Z jednej strony przychody trudniej zmanipulować, a z drugiej strony są o wiele mniej zmienne, szczególnie w przypadku spółek, które już od wielu lat istnieją na rynku.

c) Użyteczność dla dojrzałych sektorów gospodarki

W ten sposób dochodzimy do kolejnej zalety wskaźnika P/S. Jest on szczególnie przydatny do porównań między firmami z tego samego sektora, gdzie przychody mogą być bardziej stabilne niż zyski. Zaleta ta uwidacznia się jeszcze bardziej dla spółek, która mają długą historię na rynkach kapitałowych. Przykładami takich sektorów mogą być np. przemysł (industrials), materiały (basic materials), dobra pierwszej potrzeby (consumer defensive). O weryfikacji wskaźnika P/S w ramach danego sektora gospodarki dowiecie się więcej z dalszej części artykułu.

d) Możliwość interpretacji w przypadku nierentownej / zagrożonej spółki

Wskaźnik P/S może być użyteczny także w przypadku nierentownych firm, które mogą być w trudnej sytuacji finansowej. Weźmy pod uwagę spółkę, która nie generuje zysków, ale notuje przychody ze sprzedaży. W tej sytuacji nie można sprawdzić wartości wskaźnika P/E. Można jednak analizować P/S. Dzięki temu inwestor może ocenić, czy mimo słabego okresu dotyczącego zysków, spółka ma nadal potencjał do zwiększania swoich przychodów i w konsekwencji do generowania zysku w następnych okresach rozliczeniowych.

e) Wykorzystywanie w trakcie fuzji oraz przejęć

Wskaźnik P/S jest często wykorzystywany w trakcie analizy M&A (fuzje/przejęcia). Wynika to z faktu, że inwestor strategiczny, który planuje kupić daną firmę jest często zainteresowany jaki udział w rynku ona posiada. Może to najprościej stwierdzić weryfikując procent przychodów ze sprzedaży przedsiębiorstwa na interesującym go rynku. Z kolei analiza zyskowności spółki może mieć przy fuzjach/przejęciach nieco mniejsze znaczenie. Inwestor po dokonaniu zakupu i tak będzie wprowadzać zmiany, które w jego opinii doprowadzą do zwiększenia rentowności.

f) Możliwość stosowania wskaźnika w przypadku młodych spółek

Jest to dość nieoczywista zaleta wynikająca jednak z samej konstrukcji wskaźnika. P/S może być stosowane także dla młodych firm (np. startupów), które co prawda generują przychody ze sprzedaży, ale nie mają jeszcze zysków.

Przykładem takiego zastosowania była bardzo duża popularność wskaźnika P/S w 2000 roku w trakcie ostatniej fazy hossy internetowej. P/S było wtedy szeroko stosowane do analizy wielu nowych spółek technologicznych, które były zbyt młode, aby osiągać zyski, ale już na tyle stabilne, że raportowały zwiększające się przychody ze sprzedaży.

Wady wskaźnika cena/sprzedaż (P/S)

Podobnie jak każdy wskaźnik w analizie fundamentalnej, także P/S ma swoje wady, o których warto pamiętać. W innym wypadku może to doprowadzić inwestora do błędnych wniosków i w konsekwencji do nietrafionych inwestycji. Poniżej znajdziecie najważniejsze sytuacje, w których należy zachować czujność:

a) Brak uwzględnienia innych ważnych wskaźników finansowych

P/S pokazuje relację ceny do przychodów ze sprzedaży (tylko tyle i aż tyle). To ważne, aby inwestor miał świadomość, że wskaźnik ten pomija pewne kluczowe aspekty, często powiązane ze sprzedażą, ale nie uwzględnione w przychodach ze sprzedaży. Należą do nich:

• Brak uwzględnienia zysków
  Wskaźnik P/S nie uwzględnia zysków danego przedsiębiorstwa. Oznacza to, że może być mylący w przypadku firm, które generują wysokie przychody, ale są nierentowne. Dlatego tak istotnym jest, aby potencjalna analiza wartości P/S, była uzupełniona o analizę P/E, CAPE i innych wskaźników, które bezpośrednio odnoszą się do zysków oraz rentowności danej spółki.
• Brak uwzględnienia dźwigni finansowej
  Wskaźnik P/S nie uwzględnia struktury kapitałowej firmy. Oznacza to, że nie pokazuje, jak firma finansuje swoją działalność (np. przez dług lub kapitał własny). W tych przypadkach pomocna może okazać się dodatkowa analiza wskaźników weryfikujących dług firmy, takich jak np. ROA, ROE, wskaźnik długu do kapitału (debt to equity), wskaźnik pokrycia odsetek (interest coverage).
• Brak uwzględnienia rentowności operacyjnej
  Wskaźnik P/S nie dostarcza informacji na temat marż operacyjnych firmy. Pokazuje więc relację ceny w stosunku do przychodów ze sprzedaży, ale pomija istotne wskaźniki oceniające zdolność do dalszego generowania zysków. Należy więc uzupełnić analizę P/S weryfikując marżę brutto, marżę operacyjną, marżę netto danego przedsiębiorstwa i zestawiając je np. z wartościami, które posiada konkurencja.

Warto także wiedzieć, że firmy potrafiące generować większe marże od konkurencji mogą mieć wyższe (tzn. gorsze) wartości mnożnika P/S. Są jednak tego warte, gdyż udowodniły, że ich przychody są bardziej dochodowe, generują wyższą marżę i w efekcie większy zysk z każdego dolara przychodów.

Aby lepiej zobrazować tę zależność posłużmy się przykładem firmy Procter&Gamble (ticker: PG), globalnego potentata z zakresu sektora dóbr pierwszej potrzeby (consumer defensive). Porównajmy go z inną firmą z tego samego sektora, a mianowicie Church&Dwight (ticker: CHD). Jeśli weźmiemy pod uwagę wyłącznie wskaźnik P/S, to jest on wyższy w przypadku P&G (4,91 dla PG; 4,24 dla CHD), a więc pod tym względem firma ta wypada gorzej od swojego konkurenta. Teraz jednak spójrzmy na dane dotyczące marży dla obu tych spółek:

Jak widać P&G jest w stanie generować dużo większy zysk ze sprzedaży, a więc inwestorzy wyceniają firmę drożej i są w stanie zaakceptować wyższe wskaźniki P/S. Dlatego w tym przypadku to akcje P&G wydają się być bardziej atrakcyjne (mimo wyższego P/S).

b) Ograniczone zastosowanie w niektórych sektorach

Wskaźnik P/S może być również mniej przydatny w sektorach, w których przychody ze sprzedaży nie są najważniejszym wskaźnikiem efektywności danego przedsiębiorstwa. Przykładem może być sektor technologiczny, gdzie inwestorzy mogą dużo bardziej skupiać się na wzroście zysków lub innowacyjności.

Podobna sytuacja występuje zresztą dla wielu spółek typu growth (wzrostowych). Wtedy P/S ma także mniejsze znaczenie niż dla spółek value. Spółki wzrostowe najczęściej działają w nowych branżach i ciężko jest właściwie ocenić ich potencjał. Firmy takie mogą jeszcze nie generować przychodów, a jeśli już to robią to i tak o wiele ważniejsze jest szybkie zwiększanie skali swojej działalności na dynamicznie rozwijającym się rynku.

c) Nieadekwatny dla przedsiębiorstwa działającego w wielu sektorach gospodarki

Wskaźnik P/S może również nie być odpowiedni dla firm o zróżnicowanym modelu biznesowym, działających w wielu sektorach rynku. Wynika to z faktu, że P/S nie będzie uwzględniać różnic w marżach, dynamice wzrostu przychodów, które są inne dla różnych sektorów gospodarki.

Posłużmy się przykładem spółki Alphabet (Google) (ticker: GOOG). Z jednej strony firma działa w sektorze usług komunikacyjnych (wyszukiwarka, reklama). Z drugiej strony prowadzi także działalność w sektorze technologicznym (Google Cloud) oraz w sektorze dóbr cyklicznych (Google Play, YouTube). Podobnie Amazon (ticker: AMZN) działa głównie w sektorze dóbr cyklicznych (platforma e-commerce), ale także w sektorze technologicznym (Amazon Web Services) oraz zdrowia (Amazon Pharmacy). Każdy z tych sektorów ma inne średnie wartości wskaźnika P/S. Odczytując jedną wartość P/S dla całej firmy i nie wiedząc, że spółka działa w wielu branżach, inwestor może wyciągnąć błędne wnioski dotyczące przychodów ze sprzedaży takiego przedsiębiorstwa. O tym, jak wyglądają średnie wartości P/S dla głównych sektorów gospodarki dowiecie się z dalszej części artykułu.

Inne rodzaje wskaźnika cena/sprzedaż (P/S)

Wskaźnik P/S może być obliczany na różne sposoby. W ten sposób powstało kilka jego wariantów, które dostarczają użytecznych informacji o wycenie danego aktywa:

a) Trailing P/S

Oblicza się go na podstawie przychodów ze sprzedaży za ostatnie 12 miesięcy (TTM – Trailing Twelve Months). Jest to najbardziej powszechny sposób obliczania wskaźnika P/S. Opiera się on na rzeczywistych (oraz dodatkowo najświeższych) danych historycznych. Daje więc inwestorowi obraz aktualnej sytuacji dotyczącej przewartościowania lub niedowartościowania aktywa w stosunku do jego przychodów ze sprzedaży.

b) Forward P/S

Jest obliczany na podstawie prognozowanych przychodów ze sprzedaży na nadchodzący okres (zazwyczaj rok). Forward P/S może być szczególnie użyteczny w przypadku, gdy inwestor (bądź rynek) oczekuje znaczących zmian w przychodach firmy w najbliższym czasie. Warto jednak pamiętać o tym, że prognozy analityków dotyczące przychodów firmy za najbliższe okresy często są z czasem rewidowane (zazwyczaj zmniejszane). Po takiej rewizji może się okazać, że wartości P/S dla firmy (które uwzględniały zawyżone prognozy) były zaniżone. W efekcie spółka wyglądała na bardziej atrakcyjną pod względem przychodów ze sprzedaży.

c) Sector-Adjusted P/S

Porównuje wskaźnik P/S firmy do średniego wskaźnika P/S w danym sektorze. Weryfikacja taka jest zawsze bardzo istotna, gdyż dostarcza dodatkowych informacji o tym, jak spółka zachowuje się na tle konkurencji z tego samego sektora.

Przeczytaj również:

• PEG, czyli jak wycenić przyszłość spółki?
• Czym jest ROE?
• Czym jest Free Cash Flow?
• Pułapki przy analizowaniu spółek. Jak ich uniknąć?
• „Magiczna” formuła inwestowania

Praktyczne zastosowanie wskaźnika cena/sprzedaż (P/S)

Wskaźnik P/S jest wykorzystywany przez zespół Independent Trader jako jedno z wielu kryteriów doboru aktywa do portfela. Muszę podkreślić fakt, że nigdy nie opieramy się tylko na jednym wskaźniku w trakcie podejmowania decyzji inwestycyjnych. P/S jest dla nas jednym z wielu punktów odniesienia. Poniżej można znaleźć jego praktyczne zastosowania:

a) Wskaźnik P/S dla różnych sektorów gospodarki

P/S przyjmuje różne wartości dla różnych sektorów gospodarki. Poniższa grafika przedstawia aktualne (stan na luty 2025) oraz średnie wartości P/S (od 2002 do 2025 roku) dla różnych sektorów gospodarki rynku amerykańskiego:

Jak widać powyżej, średnie wartości P/S znacząco się różnią. Na przykład, P/S dla spółek z sektora nieruchomości (real estate) wynosi aż 5,20, a dla spółek z sektora dóbr cyklicznych (consumer cyclical) tylko 0,91. To oczywiście najbardziej skrajne wartości. Podaję je jednak, aby zobrazować Czytelnikom, że ślepe odczytywanie samego wskaźnika dla spółki, bez porównania go ze średnią dla sektora może być mylące.

Warto również porównywać aktualną średnią dla sektora z danymi historycznymi. Dla przykładu, obecne wartości P/S dla nieruchomości (poziom 3,88) można uznać za drogie, podczas gdy są to jedne z niższych poziomów tego wskaźnika w całym XXI wieku. Z drugiej strony, sektor przemysłowy (industrials) obecnie wyceniony na poziomie P/S równym 1,41 można uznać za tani. W rzeczywistości jednak są to jedne z wyższych wartości tego wskaźnika w tym sektorze w ostatnich 20 latach.

Dochodzimy tutaj do bardzo ważnego wniosku. Analizując dany sektor musimy zestawiać wartości każdego ze wskaźników analizy fundamentalnej (w tym także P/S) z historycznymi wartościami z danego sektora. Tylko wtedy będziemy w stanie rzetelnie ocenić czy dane aktywo jest niedowartościowane lub przewartościowane. Nie możemy także porównywać wskaźników między sektorami, gdyż może to nas doprowadzić do błędnych decyzji inwestycyjnych.

b) Weryfikacja wskaźnika dla spółki i jego porównanie z konkurencją

Jak widzieliśmy wcześniej, wartości P/S są relatywne i powinny być porównywane w ramach danego sektora. Jest to także istotne w momencie, w którym rozważamy inwestycję w pojedynczą spółkę. W tym przypadku bardzo pomocne okazuje się gurufocus. Spójrzmy na poniższy wykres:

Grafika prezentuje aktualny rozkład wartości P/S dla sektora dóbr pierwszej potrzeby (consumer defensive) amerykańskiej gospodarki. Jest to sektor, w którym działa wspomniana wcześniej spółka Procter&Gamble. Obecnie P/S tej firmy wynosi 4,91. Jak widać na powyższym wykresie (czerwony słupek) jest on przewartościowany w stosunku do przychodów ze sprzedaży dla większości spółek z tego sektora. Po części jest to usprawiedliwione faktem, że spółka może pochwalić się bardzo wysoką wartością marży operacyjnej oraz marży netto na tle swojej konkurencji. Z drugiej jednak strony może to skłonić inwestora do poszukiwania innych przedsiębiorstw z tej branży, które posiadają także wysokie marże, ale nie są tak drogie w relacji do przychodów ze sprzedaży.

c) Możliwość weryfikacji trendów

Ważną zaletą w analizie wskaźnika P/S jest także możliwość weryfikacji trendu. Zgodnie ze znanym powiedzeniem w świecie inwestycji, trend jest przecież przyjacielem inwestora (ang. „Trend is your friend”). Jest więc istotnym, aby nie grać przeciwko trendowi i wykorzystywać te sytuacje, w których daje on jeszcze dalsze możliwości wzrostu dla danego aktywa.

Analiza trendu jest oczywiście możliwa nie tylko dla spółki, lecz także dla całego sektora/indeksu. Posłużmy się przytaczanym wcześniej przykładem spółki Procter&Gamble. Na poniższym wykresie znajdziecie wartości P/S dla P&G za ostatnie 15 lat:

Z jednej strony widać, że spółka jest obecnie przewartościowana w stosunku do mediany P/S za ten okres (wynoszącej 3,67 – czerwona linia). Z drugiej jednak strony można zauważyć wyraźny trend wzrostowy w relacji ceny do przychodów dla tej spółki. Gdyby trend z tego okresu miał być zachowany, to wartość P/S powinna wzrosnąć do okolic 5,4. Daje to więc przestrzeń do dalszego wzrostu wartości tego wskaźnika, a więc dalszego wzrostu ceny akcji spółki w relacji do jej przychodów. To pozytywna informacja dla inwestora, gdyż daje potencjał do wzrostu ceny akcji tego aktywa. Wszystko jednak pod warunkiem, że spółka będzie zwiększać swoją efektywność (rentowność). Tylko w takim przypadku dalszy wzrost wskaźnika P/S będzie usprawiedliwiony.

Nie bez powodu w kilku miejscach w tym artykule posłużyłem się przykładem jednej spółki (P&G). Warto zauważyć, że jeśli rozpatrujemy jeden tylko wskaźnik dla wybranej firmy, patrząc na niego z różnych perspektyw, może to prowadzić inwestora do wielu odmiennych wniosków. P&G ma z jednej strony wartości marży lepsze od konkurencji, ale jest także przewartościowany względem niej w relacji do przychodów ze sprzedaży. Dodatkowo mediana P/S wskazuje na możliwe obniżenie wartości wskaźnika, co spowodowałoby spadek akcji. Analiza trendu z kolei daje zupełnie inną perspektywę pokazując możliwość wzrostu tej ceny. Właśnie dlatego inwestowanie jest czymś więcej niż sztywnym odczytywaniem wartości wskaźników i podejmowaniem decyzji inwestycyjnych. Bardziej porównałbym to ze sztuką dokonywania prawidłowych wyborów w gąszczu wielu, czasami sprzecznych informacji. W niemal każdej sytuacji będziemy podejmować decyzje inwestycyjne, w których znajdziemy argumenty zarówno za, jak i przeciw. Ostatecznie musimy jednak zdecydować, które z nich bardziej do nas przemawiają i na tej podstawie podjąć odpowiednią decyzję.

Podsumowanie

Podsumowując, wskaźnik P/S pozwala w szybki sposób ocenić, czy aktywo jest tanie (lub drogie) w relacji do przychodów ze sprzedaży. Prostota czyni go popularnym wskaźnikiem wykorzystywanym w analizie fundamentalnej. Stosując go w praktyce należy pamiętać o weryfikacji jego wartości w ramach danego sektora, na tle konkurencji oraz w stosunku do wartości historycznych. Inwestor musi także wiedzieć o specyficznych przypadkach, gdy P/S może potencjalnie dawać błędne sygnały. Mogą to być np. konieczność weryfikacji także marży spółki, nieadekwatność w szybko rozwijających się sektorach gospodarki lub dla spółek działających w wielu różnych branżach. Tak jak dla każdego wskaźnika analizy fundamentalnej, warto weryfikować dane z wielu perspektyw. Nigdy nie wolno posługiwać się tylko jednym wskaźnikiem podejmując decyzję inwestycyjną.

Na koniec warto także podkreślić, że wiedzę najszybciej zdobywa się w praktyce. Podejmując się zakupu danego aktywa należy z czasem weryfikować zarówno podstawy dobrych decyzji, a w szczególności wyciągać wnioski z decyzji nietrafionych. Jak w większości przypadków, także w analizie fundamentalnej sprawdza się reguła, że inwestowanie w wiedzę może dać nam najlepsze stopy zwrotu w przyszłości.