Wyrocznia z Omaha: Życie i Dziedzictwo Warrena Buffetta cz.2

Zapraszam do lektury drugiej części artykułu poświęconego prawdziwej legendzie inwestowania, jaką niewątpliwie jest Warren Buffett. Poprzednio dowiedzieliście się, jak dorastał, stawiając pierwsze kroki w biznesie, kto miał największy wpływ na rozwój jego strategii inwestycyjnej oraz jak rozwijał swoją finansową karierę. Przedstawiony również został udział Warrena w zażegnaniu skandalu związanego z bankiem inwestycyjnym Salomon Brothers, który mógł się przerodzić w ogólnokrajową zapaść systemu finansowego.

Dziś dowiecie się, jak niebagatelny wpływ miał Buffett na jeden z największych kryzysów ostatniego ćwierćwiecza. Poznacie również jego życie prywatne, a także kluczowe zasady, którymi kieruje się podczas inwestowania.

Jeśli nie czytaliście jeszcze pierwszej części, koniecznie to nadróbcie, klikając w ten link.

Życzę udanej lektury!

Kryzys z 2008 roku

Kolejnym testem charakteru dla Buffetta okazał się 2008 rok. Pięć lat wcześniej FED, w ramach łagodzenia polityki monetarnej i pobudzenia gospodarki, istotnie obniżył stopy procentowe. Tym samym kredyt stał się tani, co zachęciło do jego zaciągania. Banki zarabiające na udzielaniu takich pożyczek nieodpowiedzialnie przyznawały je nawet osobom nieposiadającym stałego dochodu. W pogoni za jak największymi zyskami nie sprawdzały nawet, czy dana osoba będzie w stanie podołać zaciągniętym zobowiązaniom. Napływ gotówki wywołał zwiększony popyt na rynku nieruchomości, co przełożyło się na błyskawicznie rosnące ceny domów i mieszkań. Dodatkowo powstało wiele absurdalnych instrumentów finansowych opartych na tych ryzykownych pożyczkach hipotecznych.

Zaczęto dostrzegać sygnały zwiastujące nadciągającą inflację. To skłoniło FED do podwyższenia stóp procentowych. Niestety nie zniechęciło to kredytobiorców, mimo że mieli coraz większe problemy ze spłatą zadłużenia. Rosła liczba niespłacanych kredytów, a banki zaczęły zajmować hipoteki i próbować sprzedawać nieruchomości swoich dłużników. Doprowadziło to do przebicia bańki na amerykańskim rynku nieruchomości. Doszło do efektu domina, a banki popadły w ogromne tarapaty. Cały sektor był zagrożony utratą płynności. Bankructwo banku inwestycyjnego Lehman Brothers stało się początkiem wielkiej paniki.

Gdy widmo niewypłacalności padło na wiele innych amerykańskich instytucji finansowych, przerażeni bankierzy szukali pomocy u kogokolwiek, kto był jeszcze wypłacalny. Natomiast potrzebowali czegoś więcej niż pieniędzy. Musieli odzyskać jeszcze zaufanie społeczeństwa.

Warren Buffett miał już wtedy ugruntowaną pozycję. Jeśli inwestował w jakąś spółkę to tak, jakby wystawiał jej certyfikat jakości. Inwestorzy wiedzieli, że zaryzykuje swoje środki tylko wtedy, gdy będzie się spodziewał zadowalającego zwrotu.

Warren zainwestował 5 miliardów dolarów w Goldman Sachs oraz 3 miliardy dolarów w General Electric, kupując uprzywilejowane akcje oraz opcje na zakup akcji. Wsparł również Bank of America. Pomogło to w znacznej mierze załagodzić panikę na rynku. Jego zaufanie, które przełożyło się na konkretne działania, pomogło uwierzyć, że i tym razem amerykański rynek się odbije.

Oprócz tego publicznie wzywał wtedy do zachowania spokoju i długoterminowego inwestowania. Opublikował esej w New York Times pt ” Buy American. I Am.” (tłum. Kupuj amerykańskie. Ja tak robię.), w którym wyjaśnił, dlaczego uważa ówczesną sytuację za dobrą okazję inwestycyjną.

Warren upiekł wtedy kilka pieczeni przy jednym ogniu. Po pierwsze, zarobił wiele miliardów dolarów w ciągu kilku lat na zyskach wynikających z zakupu uprzywilejowanych akcji w czasie ogromnej przeceny. Po drugie, wzmocnił swoją reputację człowieka, który potrafi świetnie ocenić ryzyko i wykorzystywać okazje w kryzysowych warunkach. Po trzecie, udzielił pomocy finansowej kluczowym firmom, przez co przyczynił się do minimalizowania skutków kryzysu, w którym i tak ucierpiało bardzo wielu Amerykanów.

W 2011 roku z rąk prezydenta Baraca Obamy, Warren Buffett otrzymał najwyższe cywilne odznaczenie Stanów Zjednoczonych w uznaniu zasług przyczyniających się do poprawy bezpieczeństwa i interesów narodowych USA.

Owczesny prezydent w nastepujący sposób opisał tego inwestora, biznesmana i filantropa: „Dziś znamy Warrena Buffetta nie tylko jako jednego z najbogatszych ludzi na świecie, ale także jako jednego z najbardziej podziwianych i szanowanych. (…) Niezrażony finansowymi modami, uparcie poszukiwał wartości, wspierał obiecujące firmy i udowodnił, że uczciwość to nie tylko dobra cecha — to coś dobrego dla biznesu.”

Jaki jest Warren Buffett?

Żeby lepiej zrozumieć wyjątkowość Warrena Buffetta, musimy poznać choć trochę jego charakter. Żeby to zrobić, postarajmy się ocenić, jak mocno odbiega od profilu zamożnej osoby. W ramach przypomnienia – znajduje się na 6 miejscu listy najbogatszych ludzi wg rankingu Forbesa.

Warren nadal mieszka w domu, który kupił ponad 50 lat temu za 32 tysiące dolarów. Nie jest to imponująca posiadłość, którą ktokolwiek mógłby skojarzyć z takim majątkiem.

Jego dzieci uczęszczały do szkół publicznych. Nie dostawały samochodów po ukończeniu 16 lat, co jest bardzo częstą praktyką w Ameryce. Buffett nie ma zamiaru pozostawić im swojej fortuny, którą w większości przeznacza na cele dobroczynne.

Oprócz bezpośredniej pomocy wspiera również w znaczący sposób budżet państwa. Nie uchyla się od płacenia podatków w odróżnieniu od firm takich jak Amazon czy Tesla. Od 1965 roku Berkshire Hathaway wpłaciła ponad 100 miliardów dolarów do amerykańskiego fiskusa. Tylko w 2024 roku spółka wydała na ten cel ponad 26,8 miliarda dolarów.

Do pracy jeździ Cadillac’em z 2014 roku. Ma ochronę, ale tylko dlatego, że jego popularność stała się dla niego niebezpieczna. Kilka lat wcześniej można go było często spotkać w lokalnym McDonaldzie, do którego wstępował w drodze do biura, zamawiając śniadanie w zależności od notowań rynkowych (np. tańsze śniadanie za 2,95 dolara gdy rynki spadają, droższe za 3,17 USD, gdy rosną).

Zresztą jego żywieniowe nawyki również się nie zmieniły. Jego dieta często obejmuje kukurydzę, frytki, placki ziemniaczane, bananową kremówkę, truskawkowe ciastka i kilka Cherry Coke dziennie. Nigdy nie widziano go pijącego wodę. Podczas podróży do Chin zabrał ze sobą kupony do McDonald’a i jadł hamburgery.

Jego biuro jest proste i skromne co możecie zobaczyć sami na tym nagraniu. Nie ma tam miejsca na przepych i drogie pozerstwo. Żadnego płaskiego telewizora, żadnego komputera. Proste biurko, kanapa, komoda, parę foteli i stolik kawowy. Znajdziemy tam za to masę pamiątek, które opowiadają wspaniałą przygodę nietuzinkowego inwestora. Warto wspomnieć, że Warren zdecydował się na przeprowadzkę do biura, dopiero gdy w jego domu zaczęło brakować miejsca na nowe dokumenty. Wcześniej nie widział takiej potrzeby.

Zasady Buffeta w inwestowaniu

Chociaż najczęściej kojarzy się z nim wygłaszany przez niego cytat Gusa Levy’ego „bądź chciwy, gdy inni się boją; bądź przestraszony, gdy inni są chciwi”, Buffett chętnie dzieli się wieloma radami odnośnie inwestycji. Oto niektóre z nich.

• Inwestowanie jest koniecznością

Warren Buffett uważa inflację za ukryty podatek, który jest tworzony przez rządy nieumiejętnie zarządzające pieniędzmi. Ponieważ większości podatków można uniknąć lub je zoptymalizować, a inflacji nie, inwestowanie jest w pewnym sensie koniecznością w celu ochrony kapitału. Szczególnie dla osób z niskimi dochodami i oszczędnościami.

• 6% to już zadowalający roczny zwrot w długim okresie

Buffett uważa, że osoby szukające bardzo wysokich stóp zwrotu inwestują zbyt chciwie i prawdopodobnie stracą kapitał. Do zbijania fortuny służy biznes – inwestowanie ma ochronić i pomnożyć wypracowany majątek.

• Traktuj inwestowanie jak partię w golfa z 20 uderzeniami trwającą całe życie

Każde uderzenie (inwestycja) musi być bardzo przemyślane. Warren Buffett potrafi latami nic nie kupować, czekając na odpowiedni moment kupna już dawno wybranych spółek. Tak było w przypadku akcji Coca-Coli, na które czekał 4 lata.

• Unikaj kasyn i losowego inwestowania

Buffett jest przeciwnikiem kasyn, argumentując, że to niemoralne i nieodpowiednie, by państwo zarabiało na czymś takim poprzez podatki. Przenosząc to na inwestycje, oznacza to unikanie przypadkowych ruchów, uleganiu emocji czy rekomendacji.

• Unikaj startupów i IPO/ICO

Warren uważa, że wczesne etapy rozwoju firm są trudne do wyceny. Inwestorzy często wtedy działają na emocjach, a nie realnych podstawach. Według niego wiele startupów służy zebraniu pieniędzy od akcjonariuszy pod pozorem tworzenia produktu, który często nie ma szans na sukces rynkowy. Uważa, że wyceny startupów są często zawyżone i dochodzi do upiększeń w księgowości. Preferuje kupowanie firm, które istnieją dłużej i których wartość jest bardziej mierzalna.

• Patrz tylko na biznes, a nie na ekonomię czy gospodarkę

Buffett nie przejmuje się fluktuacjami makroekonomicznymi, recesjami czy przerwami w łańcuchach dostaw. Uważa, że dobry biznes jest odporny na gospodarkę, ponieważ przedsiębiorcy potrafią się dostosować i ciężko pracować nawet w trudnych warunkach. Wiadomości ekonomiczne często bywają rozpraszające i mogą negatywnie wpływać na emocje.

Przykładem tego może być jego niezachwiana wiara w biznes ubezpieczeniowy. Obecny rozwój AI i samochodów autonomicznych rodzi przypuszczenia, że zysk ubezpieczalni będzie coraz niższy, gdyż samochody autonomiczne powodują mniej wypadków. Warren trafnie zauważa, że to prawda, jednak części do takich aut są bardzo drogie, a więc w gruncie rzeczy nic się w tym sektorze nie zmieni.

• Unikaj biznesów sezonowych

Inwestowanie w coś tylko dlatego, że jest aktualnie modne lub aktualnie pożądane (np. sprzęt fitness podczas lock-downów) jest ryzykowne, bo za biznesem nie stoi silny fundament, który obroni się w każdych warunkach, tylko chwilowo sprzyjająca sytuacja.

• Kupuj biznes, a nie akcje

Warren namawia, by kupno akcji rozpatrywać jako stawanie się współwłaścicielem danej firmy. To podejście skłania do głębszej refleksji, dokładniejszego researchu i trwania w swojej decyzji, w chwilach powszechnego zwątpienia.

• Myśl zawsze długoterminowo

Buffet preferuje kupno akcji na okres 10-20 lat, a najlepiej na całe życie. Dzięki temu nie zaśmieca swojego umysłu dziennymi zmiennościami cen akcji, a koncentruje się na dogłębnej analizie wyników sprzedażowych obserwowanych firm.

• Czytaj dużo, zwłaszcza raporty roczne firm

Buffett spędza 6-8 godzin dziennie na czytaniu sprawozdań finansowych. Swoje decyzje inwestycyjne, np. zakup udziałów w Coca-Coli, opierał na analizie raportów rocznych i innych danych liczbowych. Podkreśla, że edukacja jest kluczem do wiedzy, w co inwestować.

• Unikaj funduszy aktywnie zarządzanych

Statystyki pokazują, że fundusze aktywnie zarządzane przynoszą mniejsze zyski niż pasywne inwestowanie w szerokie indeksy (jak S&P 500) w długim terminie. Wynika to z kosztów zarządzania i faktu, że menedżerowie są zmuszeni do dokonywania transakcji, nawet jeśli mądrzej byłoby nic nie robić.

• Wykorzystuj potęgę procentu składanego

To zasada, która sprawia, że cierpliwość jest nagradzana. W inwestycjach zyski rosną, kiedy naliczane są od coraz większego kapitału. Małe, konsekwentne działania z czasem przynoszą gigantyczne rezultaty.

• Wykorzystuj kryzysy jako szansę na tańsze zakupy

Jeśli wiesz, że inwestujesz w solidne biznesy, które przetrwały już duże zawirowania, kolejne z nich będą jedynie atrakcyjną przeceną.

• Zawsze posiadaj zapas gotówki

Wiąże się tym kolejny mit mówiący, że Buffet nie lubi obligacji. To nieprawda. Warren nie czuje oporów przed inwestowaniem w dług, który obarczony jest praktycznie zerowym ryzykiem. Oczywiście jeśli jest to wystarczająco opłacalne. Zawsze ma więc zapas kapitału na niespodziewane okazje do zakupów (zarówno w gotówce, jak i płynnych aktywach). Jego saldo dostępnych pieniędzy często się powiększa, ponieważ kolejną jego zasadą jest realizowanie zysków.

• Nie powiem Ci, w co inwestować

Podkreśla, że aby wiedzieć, w co inwestować, należy nie ustawać w samokształceniu i zdobywaniu informacji. Nie warto opierać swoich decyzji wyłącznie na rekomendacjach — nawet jego własnych.

• Dywidenda nie zawsze pożądana

Uważa, że firma nie powinna wypłacać większości zysków swoim akcjonariuszom w postaci dywidendy. Znacznie lepiej zrobi, jeśli będzie reinwestować większość swoich zarobków w celu przyspieszenia rozwoju. To przyniesie wzrost wyceny akcji w przyszłości znacznie przekraczający wartość samej dywidendy.

• Przesadna dywersyfikacja szkodzi

Do Buffetta niezasłużenie przylgnęła łatka przeciwnika dywersyfikacji. Tak naprawdę Warren uważa, że jeśli nie poświęcasz inwestycjom wystarczająco dużo czasu najlepiej przeznaczać swój kapitał na zakup ETF-ów (które same w sobie są zdywersyfikowanymi instrumentami). Portfel Berkshire Hathaway składa się z blisko 80 spółek. To chyba najlepiej świadczy o podejściu Buffetta do dywersyfikacji. Jednocześnie podkreśla, że to koncentracja pozwala uzyskać najwyższe zwroty. Oczywiście jeśli wybierze się właściwie. Doradza odwagę podczas kupowania biznesów, które się gruntownie przeanalizowało z pozytywnym skutkiem. Oczywiście przypomina, by nie zapomnieć o asekuracji, zarówno w postaci poduszki finansowej, jak i gotówki na okazje inwestycyjne.

Jeśli chcesz optymalnie zabezpieczyć swoje inwestycje za pomocą dywersyfikacji, zapoznaj się z artykułem „Dywersyfikacja czy koncentracja? Jak powinien wyglądać portfel inwestycyjny?”

• Zapisz swoją strategię inwestowania

Strategia inwestycyjna nie może być oparta na emocjach czy chwilowej motywacji. Spisane zasady pomagają w konsekwentnym działaniu i odmawianiu kuszącym, ale niezgodnym z zasadami inwestycjom.

Jakie zasady spisał sam Warren?

1. Muszę rozumieć biznes, w który inwestuję

Unikaj sytuacji, w których podążasz za tłumem. Nie inwestuj w modne spółki technologiczne, jeśli nie znasz praw rządzących tym sektorem.

• Biznes musi mieć przewagę konkurencyjną

Przykładem jest Coca-Cola, która ma potężną markę, niemożliwą do odtworzenia nawet za miliardy dolarów. Przewaga konkurencyjna to klucz do długoterminowego sukcesu firmy.

• Muszę ufać zarządowi firmy, w którą inwestuję

Ważne jest, kim są ludzie kierujący firmą. Czy ich wybory są etyczne? Czy nie wpłyną na moją reputację? Buffett inwestuje w Apple, bo ceni jej prezesa — Tima Cooka – nie tylko jako biznesmena, ale też jako człowieka.

• Rozważaj cenę, dopiero gdy trzy poprzednie zasady zostaną spełnione

Jeśli biznes jest dobry, w długim terminie zawsze przyniesie zysk.

Powyższe zasady w dużym stopniu pokrywają się z tymi, które zostały opisane w artykule „Najczęstsze błędy inwestorów”. Zapraszam do zapoznania się z jego treścią.

Dlaczego nie będziesz, jak Warren Buffett?

Chociaż Bohater tego artykułu jest jak otwarta księga, z której mądrości może czerpać każdy człowiek z dostępem do internetu, wątpliwym jest, aby ktoś dorównał jego spuściźnie. Dlaczego? Otóż Warren jest ultrarzadką mieszanką cech, predyspozycji i zachowań, których prawdopodobieństwo powtórzenia się w dzisiejszych warunkach jest bardzo niskie. Świat się bardzo zmienił przez ostatnie stulecie. Wartości, które kształtowały jego młody umysł, dziś są na wyginięciu. Bo czy jesteście sobie w stanie wyobrazić dzisiejszych miliarderów, których największym strachem jest ten przed utratą dobrej reputacji? Czy któryś z nich może być kojarzony ze słowem przyzwoitość? No właśnie.

Większość naśladowców Buffetta słucha jego rad, nie zdając sobie sprawy z podstawowej różnicy między sobą a swoim mentorem. Mianowicie chodzi o motywację. 99,9% ludzi inwestuje, ponieważ popycha ich do tego mieszanka chciwości i strachu (w różnych proporcjach i natężeniu). Można je sobie racjonalizować przekonując o chęci zabezpieczenia finansowego swojej rodziny czy osiągnięcia rozsądnego poziomu życia, ale nadal w gruncie rzeczy będzie to chciwość i strach. Warren inwestuje, ponieważ kocha tę grę i uwielbia w nią wygrywać. Jeśli głębiej się nad tym zastanowić to dochodzi się do wniosku, że ta z pozoru niewielka różnica, ma ogromne konsekwencje w osiąganych wynikach.

Nie patrzy na inwestowanie, jak na kupowanie akcji, których cena za jakiś czas podskoczy, co uczyni go jeszcze bogatszym. Postrzega to jako kupowanie części firmy. Firmy, na której kształt i sposób działania często aktywnie wpływał. Zrozumiał jej działanie, dostrzegł przewagi konkurencyjne, przestudiował wszystkie możliwe raporty, przeanalizował ogromne ilości zdobytych informacji, by ostatecznie dojść do wniosku, że ma do czynienia ze zwycięzcą, z którym gotów jest się związać na dekady. Zmienność ceny akcji zostawia daleko na trzecim planie. Kto tak dzisiaj robi?

Oczywiście można powiedzieć, że urodził się w idealnym miejscu i czasie, największego rozkwitu potęgi gospodarczej, jaką są Stany Zjednoczone i wykorzystał to, inwestując jedynie w ten rynek. To prawda, ale czy tylko on miał taką szansę? Należy również wspomnieć, że dziś Berkshire Hathaway ma w swoim portfelu również spółki japońskie.

Niektórzy wytkną mu kupowanie akcji uprzywilejowanych albo sytuacje, gdy był traktowany wyjątkowo, np. kiedy przekonał organ nadzorczy, aby nie musiał podawać do publicznej wiadomości, że skupuje na dużą skalę udziałów Coca-Coli. Sam argumentował, że nie chce taką wiadomością wywołać nienaturalne zachowanie się ceny, ale oczywistym jest, że zabezpieczał tym samym własny interes. To wszystko prawda, ale zwróćmy uwagę, na jakim etapie swojej kariery mógł sobie na to pozwolić? Przez dziesięciolecia ten człowiek pozostawał niezauważony, działając lokalnie w Omaha.

Jest niezwykle skromnym, życzliwym i przystępnym mężczyzną, który swoim przykładem i konsekwencją pokazuje, że nie pieniądze są najważniejsze, a pogoda ducha i dobre relacje z innymi ludźmi. Powtarza, że jeśli masz pracę, która dostarcza kapitału pozwalającego spokojnie przeżyć do następnego miesiąca, posiadasz na własność dom lub mieszkanie, nie masz długów, a zamiast nich portfolio złożone z rozsądnych akcji, w które chcesz inwestować przez życie, to więcej do szczęścia nie potrzebujesz. Udowadnia to sposobem, jakim dysponuje swoją ogromną fortuną i stylem życia.

Do tego wszystkiego jest tytanem pracy. Pasjonatem, który od dziesięcioleci godzinami przesiaduje pochylony nad raportami finansowymi spółek, dogłębnie je studiując i zapamiętując. Nie przychodzi mi do głowy inna osoba, która by to robiła.

Chciałbym natomiast, aby silnie wybrzmiało, że warto się starać nauczyć od niego jak najwięcej. Po pierwsze podczas tej nauki, poznamy inwestora i człowieka, z którym obcowanie podniesie nas na duchu. Po drugie każda jego zasada będzie dla nas jako inwestorów, krokiem w dobrym kierunku, który pozytywnie wpłynie na ostateczny wynik finansowych starań.