Oczywista pomyłka Trumpa i nieoczywiste jej skutki – marzec 2026 na wykresach

Witajcie,

w ostatnich latach doszło do kilku przełomowych wydarzeń, które sprawiły, że surowce – jeszcze niedawno postrzegane jako zapomniana klasa aktywów – stały się jednym z kluczowych elementów wielu portfeli inwestycyjnych.

W trakcie swojej pierwszej kadencji prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump rozpoczął wojnę handlową z Chinami, przypominając światu, jak bardzo zglobalizowana jest współczesna gospodarka. Niedługo później globalny lockdown wywołany pandemią COVID‑19 uświadomił nam, jak kruche potrafią być łańcuchy dostaw surowców i towarów.

Gdy światowa gospodarka zaczęła stopniowo wychodzić z pandemicznego zastoju, Rosja zaatakowała Ukrainę. Sankcje nałożone na Federację Rosyjską znacząco ograniczyły podaż węglowodorów na globalnym rynku ropy i gazu. W efekcie rozpoczął się kryzys energetyczny, którego epicentrum znalazło się w Unii Europejskiej – regionie silnie uzależnionym wówczas od importu rosyjskich surowców.

Z początkiem 2025 roku do Białego Domu powrócił Donald Trump. Tuż po zaprzysiężeniu na drugą kadencję rozpoczął kolejną odsłonę wojny handlowej – tym razem nie tylko z Chinami. Wprowadzone zostały cła i inne restrykcje handlowe obejmujące szeroką gamę produktów, surowców oraz liczne państwa.

Trump, dotychczas kojarzony głównie z konfliktami handlowymi, zmienił ten wizerunek 3 stycznia bieżącego roku, kiedy USA przeprowadziły operację militarną wymierzoną w Wenezuelę. W jej trakcie prezydent Wenezueli Nicolás Maduro oraz jego żona zostali zatrzymani i przetransportowani poza kraj. W USA Maduro jest oskarżony m.in. o handel narkotykami. Nieoficjalnie wiadomo jednak, że chodzi m.in. o wenezuelskie złoża ropy.

Rozzuchwalony sukcesem działań w Wenezueli, Trump 28 lutego bieżącego roku, wspólnie z Benjaminem Netanjahu, przeprowadził atak na Iran. Uważam, że był to fatalny błąd, który niesie ze sobą olbrzymie i długofalowe konsekwencje. W niektórych obszarach mogą one przybrać skale porównywalną do tej z okresu globalnego lockdownu czy kryzysu energetycznego z 2022 roku.

W niniejszym przeglądzie wykresów koncentruję się zatem głównie na rynkach surowcowych, bo to tam aktualnie sporo się dzieje. Starałem się jednak skupić na tych mniej oczywistych skutkach wojny w Iranie, które w mojej ocenie umykają wielu osobom.

Zapraszam do lektury,

Konrad Pietruszka
Indepednent Trader Team

Wstrzymanie handlu ropą naftową przez Cieśninę Ormuz

W związku z konfliktem na Bliskim Wschodzie ruch tankowców i innych statków z surowcami przez Cieśninę Ormuz praktycznie zamarł. Dobrze pokazuje to poniższy wykres.

Cieśnina Ormuz jest jednym z kluczowych wąskich gardeł w handlu ropą naftową. Według poniższej grafiki, przepływa przez nią w normalnych warunkach ok. 21 mln baryłek ropy dziennie. Jest to około 1/5 globalnego zużycia tego surowca.

Utrudnienia w dostępności LNG i nawozów

Podobnie sytuacja wygląda w przypadku LNG, czyli skroplonego gazu ziemnego. Przez Ormuz przepływa ok. 20% światowego LNG.

Trzeba jednak podkreślić, że ropa i gaz to nie jedyne surowce, w przypadku których konflikt USA-Iran odgrywa istotną role.

Do mniej oczywistych zaliczyć można siarkę (sulfur). Według poniższej grafiki, ok. 44% handlu tym surowcem odbywa się przez Cieśninę Ormuz. Następnie mocznik (urea) – ok. 31%, amoniak (ammonia) – 18% oraz fosforany (phosphates) – 15%.

Każdy z tych surowców: gaz ziemny, siarka, mocznik, amoniak oraz fosforany wykorzystywany jest do produkcji nawozów. Zatem podczas gdy oczy inwestorów skupione są przede wszystkim na notowaniach ropy i gazu, rośnie również napięcie na rynku nawozowym, co dobrze odzwierciedla poniższy wykres. Przedstawia on notowania Nasdaq US Benchmark Fertilizers Index. To indeks skonstruowany tak, aby odzwierciedlać wyniki spółek z branży nawozów notowanych w USA.

Obejmuje firmy zajmujące się m.in.:

• produkcją nawozów azotowych, fosforowych, potasowych,
• chemikaliami dla rolnictwa,
• surowcami do produkcji nawozów.

Jak widzicie, notowania indeksu są na poziomach najwyższych od września 2023 roku.

Tutaj warto zaznaczyć, że w obecnym otoczeniu, producenci nawozów z Azji oraz Europy są w o wiele gorszej sytuacji niż ich konkurencji z USA, gdzie o wiele łatwiej zapewnić sobie obecnie dostęp do gazu w rozsądnych cenach.

Rosnące ceny żywności

Generalnie, kiedy rosną ceny paliw, to w dalszej kolejności drożeją ceny żywności. Ma to związek m.in. ze wzrostem kosztów transportu (dostarczenie np. bananów od producenta z drugiego końca świata aż na sklepowa półkę staje się droższe). Tą zależność dosyć dobrze pokazuje poniższy wykres, na którym kolorem niebieskim zaznaczono ceny benzyny, zaś kolorem żółtym indeks cen żywności.

Jeśli spojrzymy jak zachowywały się ceny surowców energetycznych w trakcie ostatniego miesiąca (patrz poniższa tabela) i dodamy do tego utrudnienia na rynku nawozów, to droższa żywność jest niemal pewna.

To, co czyni tę kwestię szczególnie istotną, to nie tylko jej inflacyjne skutki, lecz także konsekwencje społeczne, które często następują później.

Gwałtowne wzrosty cen żywności były historycznie powiązane z narastającymi niepokojami społecznymi, protestami i niestabilnością polityczną.

Kwas siarkowy – czarny łabędź w sektorze wydobywczym?

Wyżej zwróciłem uwagę na fakt, że przez Cieśninę Ormuz przepływa spora cześć globalnego handlu siarką. Siarka jest surowcem za pośrednictwem którego produkowany jest kwas siarkowy, wykorzystywany m.in. w górnictwie. Zakłócenia w dostępności kwasu siarkowego na globalnym rynku mogą zatem sprawić, że konflikt na Bliskim Wschodzie uderzy w szereg mniej oczywistych sektorów, np. sektor uranowy (w dalszej części artykułu to doprecyzuję).

Kwas siarkowy wytwarzany jest w dużej mierze przy okazji przetwórstwa ropy i gazu. Zatem sytuacja na Bliskim Wschodzie uderza w rynek kwasu siarkowego na 2 sposoby:

• po pierwsze, w wyniku wstrzymania handlu przez Ormuz, na globalny rynek trafia mniej siarki, co przekłada się na mniejszą podaż kwasu siarkowego,
• po drugie, niszczona jest infrastruktura do przetwarzania węglowodorów, a co za tym idzie infrastruktura w której powstaje siarka. Oznacza to, że nawet gdy Cieśnina Ormuz zostanie odblokowana, to podaż siarki będzie nadal ograniczona. Mamy zatem do czynienia z problemem o przewlekłym charakterze.

Przejdźmy teraz do tego, jakie to ma znacznie dla branży uranowej.

Jednym z wątków, który kilkukrotnie powracał w ostatnich latach, ale przechodził bez większego echa wśród inwestorów, był wątek potencjalnych problemów z dostawami kwasu siarkowego, który dotyczył największego producenta uranu na świecie – spółki Kazatomprom z Kazachstanu. Powodzie w tym kraju sprawiały, że transporty z kwasem siarkowym nie docierały na czas do operacji wydobycia uranu, co ograniczało produkcje i skutkowało ostatecznie mniejszą przewidywaną podażą uranu na rynku. Stali Czytelnicy naszego portalu na pewno kojarzą moje wpisy w sekcji komentarzy, gdzie zwracałem na to uwagę.

Na marginesie, Kazatomprom wydobywa uran metodą ISR (in‑situ recovery). To technologia, w której do złoża wtłacza się roztwór chemiczny rozpuszczający minerały uranu – a podstawą tego roztworu jest kwas siarkowy.

Powyższy problem ograniczał się wówczas wyłącznie do jednej spółki, ale i tak miał spory wpływ na cały rynek, bo Kazatomprom jest głównym graczem. Tak jak wspomniałem, inwestorzy często nawet nie zdawali sobie sprawy z takiej zależności, dopóki nie miało to wpływu na cenę uranu i zrobiło się o tym głośniej.

Okazuje się, że ponad 90% siarki importowanej do Afryki pochodzi z Bliskiego Wschodu… a więc przepływa przez Cieśninę Ormuz. Na Czarnym Lądzie nie brakuje projektów uranowych (np. w Namibii, która jest dużym producentem uranu), gdzie kwas siarkowy jest niezbędny do prowadzenia operacji.

Handlowcy już teraz mają trudności ze zdobyciem jakichkolwiek dostaw. W związku z tym ceny kwasu siarkowego w Afryce znacząco rosną… a jeśli zakłócenia potrwają dłużej niż około 3 tygodnie (a wiele wskazuje na to, że potrwają znacznie dłużej moim zdaniem), projekty wydobywcze będą musiały się tymczasowo zamknąć, ponieważ zabraknie im kwasu.

I teraz jak tak sobie myślę… skoro w minionych latach zwykła powódź w Kazachstanie, która utrudniała dostawy kwasu siarkowego do Kazatompromu sprawiała, że ceny uranu rosły, bo spadała przewidywana produkcja, to jeśli problem z kwasem będzie teraz bardziej globalny i dotknie więcej firm, to bardzo poprawia to perspektywy dla uranu. Dodam, że problemem tym razem będzie zarówno dostępność, jak i cena kwasu, co ostatecznie będzie oznaczać mniejszą podaż uranu / wyższe koszty wydobycia.

Rynek helu – obawy o branżę półprzewodników

Wojna na Bliskim Wschodzie zaczyna uderzać w jeden z najbardziej niedocenianych, a jednocześnie kluczowych surowców nowoczesnej gospodarki – hel.

Zgodnie z poniższym wykresem kołowym Katar jest drugim największym producentem helu na świecie, dostarczając około 33% globalnej produkcji – 63 mln m³ w 2025 r.

Gdy zakład Ras Laffan, największa na świecie instalacja eksportująca LNG, został wyłączony z powodu wojny z Iranem, dostawy helu zostały odcięte, ponieważ hel pozyskuje się jako produkt uboczny przetwarzania gazu ziemnego.

W rezultacie rynek traci obecnie około 5,2 mln m³ helu miesięcznie, przy praktycznie zerowych globalnych zapasach tego surowca – hel odparowuje podczas magazynowania i musi dotrzeć do odbiorców w ciągu około 45 dni. Zakłócenia już podwoiły ceny helu od początku wojny z Iranem.

Statki transportujące ten gaz przestały przepływać przez Zatokę Perską i Morze Czerwone, które stały się zbyt niebezpieczne z powodu eskalacji konfliktu. To poważny problem, ponieważ znaczna część globalnych dostaw helu jest transportowana właśnie tymi szlakami. W efekcie firmy takie jak Samsung i SK Hynix – odpowiadające za 60% światowej produkcji pamięci półprzewodnikowej – ogłosiły stan podwyższonej gotowości.

Hel jest absolutnie niezbędny w produkcji półprzewodników. Wykorzystuje się go do chłodzenia i stabilizacji urządzeń litograficznych, a nie istnieje żaden zamiennik, który mógłby go zastąpić. Jeśli dostawy helu zostaną wstrzymane na dłużej, fabryki chipów zaczną ograniczać produkcję w ciągu kilku dni. To natychmiast wywoła efekt domina: spadnie produkcja pamięci dla Nvidii, Apple nie będzie w stanie montować iPhone’ów, Tesla ograniczy produkcję samochodów, a centra danych AI nie dostaną wystarczającej liczby GPU. Cała branża półprzewodników – warta ponad 600 miliardów dolarów – może zacząć się zatrzymywać.

W przeciwieństwie do kryzysu chipowego z 2021 roku, który wynikał z pandemii i przestojów w fabrykach, obecny problem ma charakter geopolityczny. Surowce nie docierają do zakładów, bo szlaki morskie są blokowane lub zbyt ryzykowne. A hel to tylko jeden z wielu krytycznych gazów, których brak może sparaliżować globalną produkcję technologii. W praktyce Iran nie musiał uderzać w żadną fabrykę półprzewodników. Wystarczyło, że zagroził bezpieczeństwu transportu, by zachwiać fundamentami współczesnej gospodarki cyfrowej.

Chiny – przyczajony tygrys

Na koniec jeszcze krótkie przypomnienie, że niezależnie od tego co dzieje się na Bliskim Wschodzie, Stany Zjednoczone pozostają bardzo mocno uzależnione od Chin w kwestii dostaw wielu krytycznych surowców (w tym tych niezbędnych do produkcji zaawansowanej broni). Aktualnie Państwo Środka zdaje się przesadnie nie angażować w ten konflikt, ale nie możemy zapominać, że nagle na tapet mogą powrócić chińskie ograniczenia w handlu np. metalami ziem rzadkich. Chiny mogą po prostu czekać na odpowiedni moment, aby zacząć „podgryzać” swojego rywala – USA, który uwikłał się w totalnie niepotrzebny konflikt.

Poniższa grafika pięknie pokazuje, jakie surowce (w większości pod ścisłą kontrola Chin) potrzebne są do amerykańskich rakiet Tomahawk.

Podsumowując, kolejnym nieoczywistym skutkiem konfliktu na Bliskim Wschodzie może być zablokowanie eksportu surowców krytycznych przez Chiny.