Nadchodzi lockdown 2.0? Przegląd wydarzeń – marzec 2026

Wojna na Bliskim Wschodzie zamiast kilka dni, trwa już miesiąc, co rodzi coraz poważniejsze konsekwencje. W dzisiejszym przeglądzie marcowych wydarzeń sprawdzimy, jak Iran skutecznie gra na nosie USA, ryzykując globalnym lockdownem energetycznym, oraz przyjrzymy się potężnym ciosom ukraińskich dronów w rosyjską infrastrukturę paliwową. Nie zabraknie też analizy wielkiej polityki – od kontrowersyjnego weta Karola Nawrockiego w Polsce, przez chiński plan zdominowania świata za pomocą sztucznej inteligencji, aż po niepokojące trendy inwigilacji i kontroli finansowej na Zachodzie. Na koniec mam dla Was smutną, ale ważną refleksję. Zapraszam do lektury.

Iran skutecznie przeciąga wojnę z USA

Minął już miesiąc od rozpoczęcia ataku USA i Izraela na Iran. W tym czasie Stany Zjednoczone dały się poznać jako mające ewidentny problem z jasnym określeniem celów, które zamierzają osiągnąć. Pomimo dotkliwych strat zadawanych Teheranowi każdego dnia, to nie Donald Trump ma pod kontrolą ten konflikt. Wystarczy spojrzeć na wydarzenia ostatnich dni.

Kiedy Donald Trump ogłosił wstrzymanie zapowiedzianych ataków na irańską infrastrukturę energetyczną dzięki udanym rozmowom pokojowym, cena ropy natychmiast zanurkowała – wydawało się, że to on kontroluje sytuację. Jednak bardzo szybko nastąpiła odpowiedź ze strony Iranu, która zdementowała pozytywny przebieg negocjacji i ceny ropy z powrotem odbiły w górę. Zamiast 15-punktowego planu USA, Teheran przedstawił swój własny:

• Natychmiastowe i całkowite wstrzymanie wszystkich ataków USA i Izraela.
• Mechanizmy gwarancji, że wojna się nie powtórzy.
• Odszkodowania za szkody wojenne.
• Uznanie roli Iranu w regionie (w tym w Ormuz).
• Brak ingerencji w sprawy wewnętrzne.

Iran konsekwentnie podkreśla, że żadnych bezpośrednich rozmów z Waszyngtonem nie ma (toczą się za to pośrednie negocjacje z wykorzystaniem Pakistanu jako mediatora). Iran zrozumiał, że nie godząc się na warunki USA, może skutecznie przeciągać walkę. Chce maksymalnie zaszkodzić Stanom i ich sojusznikom, aby uzyskać możliwie najlepsze dla siebie warunki pokoju. Jednocześnie cele USA i Izraela zaczynają się znacząco różnić – Trump chce szybkiego rozejmu, a Netanjahu dalszego bombardowania.

Wszystko wskazuje na to, że Donald Trump nie da rady wyjść z tego konfliktu z dnia na dzień, a przynajmniej nie w sposób z pozoru przypominający zwycięstwo. Rośnie więc prawdopodobieństwo, że wojna potrwa jeszcze co najmniej kilka tygodni, a kluczowa okaże się zapewne ostateczna eskalacja w postaci desantu na wyspy znajdujące się w Cieśninie Ormuz. Iran zapowiada, że w odwecie dokona inwazji na ZEA i Bahrajn, a zatem wciąż podnosi poprzeczkę zamiast zrezygnować z dalszej walki. Problem dla Trumpa jest jednak taki, że nawet celowany atak, jak na wyspę Chark, oznacza wejście na teren bardzo dobrze przygotowanego wroga, co niesie realne ryzyko porażki. Jaki będzie tego finał? Być może uda mi się to opisać już w kolejnym przeglądzie wydarzeń – mam nadzieję.

Nadchodzi lockdown 2.0

Wydaje mi się, że wciąż nie do wszystkich dociera, jakie skutki przyniesie przeciągająca się wojna w Iranie i postępująca destrukcja kluczowej infrastruktury energetycznej. Wiele mówi się o nadchodzącej inflacji i wyższych stopach procentowych, a także o braku paliwa. Warto się jednak zastanowić, z jaką odpowiedzią rządzących spotkają się te trudne i bolesne dla naszych portfeli wydarzenia. Moim zdaniem głosy mówiące o potencjalnym lockdownie 2.0 nie są przesadzone, tym bardziej jeśli zdamy sobie sprawę z tego, jak długo jeszcze przyjdzie nam odczuwać skutki działań zbrojnych na Bliskim Wschodzie.

Szefowa EBC, Christine Lagarde, w wywiadzie dla The Economist stwierdza, że na rynkach panuje dysonans poznawczy, wynikający ze zbytniej wiary w realizację pozytywnego scenariusza i rychłej deeskalacji. Tymczasem fakty mówią same za siebie – odbudowa zniszczonej infrastruktury i powrót do business as usual może zająć lata. Według niej z każdym dniem powoli, acz konsekwentnie będziemy dostrzegać kolejne fatalne skutki wojny w Iranie. To może doprowadzić z kolei do chaotycznych i drastycznych działań polityków. Jak w takim razie mógłby wyglądać taki lockdown 2.0?

Tym razem nie chodzi o zamykanie lasów i granic, a także o policję sprawdzającą, czy nie wychodzimy z domu. Będzie to prawdopodobnie lockdown energetyczny, ukierunkowany na oszczędzanie energii i zapewnienie jej do utrzymania kluczowych aspektów działania państwa. Najbardziej narażony jest kontynent azjatycki, gdyż około 85% wolumenu z Cieśniny Ormuz trafia właśnie tam. Dodatkowo kraje tego regionu nie mają takich zapasów jak chociażby Europa. Efekt? W Indiach gaz jest racjonowany. Rząd obciął dostawy dla firm o 50-80%, a następnie zluzowano to ograniczenie do 30%, ale tylko dla kluczowych gałęzi gospodarki. Reszta firm musi sobie radzić z dostawami gazu mniejszymi o nawet 80%. Spółki IT takie jak Infosys czy Cognizant zalecają pracę zdalną i proszą o przynoszenie własnego jedzenia do biura, ponieważ stołówki zużywają gaz. Aby uchronić się przed kompletną katastrofą postanowiono wznowić import gazu z Rosji.

Jeszcze gorzej jest w Australii, która zapasy paliwa miała tylko na 30 dni. Na ten moment diesla brakuje na ponad 500 stacjach benzynowych. Na obszarach wiejskich, gdzie zagęszczenie stacji jest niewielkie, farmerzy alarmują, że wkrótce skończy się im paliwo do maszyn rolniczych. Poza Indiami w kwestii gazu również i inne rządy już zaczęły wprowadzać konkretne obostrzenia:

• Sri Lanka – Środę ustanowiono dniem wolnym od szkoły i studiów. Wprowadzono system racjonowania paliwa oparty o kody QR. Samochody osobowe mogą tankować maksymalnie 15 litrów tygodniowo, autobusy 60, a motocykle 5 litrów.
• Pakistan – Szkoły i uczelnie zamknięto na 2 tygodnie. Wprowadzono 4-dniowy tydzień pracy dla urzędników oraz obcięcie limitów na paliwo o 50% dla służb.
• Bangladesz – Limity paliwowe podobne jak w Sri Lance. Edukację przeniesiono do Internetu. Wprowadzono zaplanowane blackouty następujące po sobie w konkretnych regionach, które trwają po 5 godzin.
• Laos/Kambodża/Tajlandia – Kampanie zachęcające do brania krótszych pryszniców, prania tylko w weekendy oraz przygotowywania zimnych obiadów.
• Słowenia – Pierwszy europejski kraj racjonujący paliwo. Limit wynosi 50 litrów dziennie dla samochodów osobowych i 200 litrów dla firm oraz rolników.

Im dłużej Cieśnina Ormuz będzie zablokowana, tym dłużej będą trwały tego typu ograniczenia. Mało tego, z czasem coraz więcej krajów będzie je wprowadzać i wątpię, że będzie się kończyć tylko na zachętach. Europa jest na tego typu kryzys lepiej przygotowana dzięki bardziej zdywersyfikowanym dostawom i zgromadzonym zapasom, ale to nie oznacza, że kryzys nas nie dotknie. Widać to już teraz po cenach paliwa na stacjach. Skutki obecnej wojny będziemy odczuwać jeszcze długo i z każdym kolejnym tygodniem będziemy lepiej rozumieć, jak bardzo poważna jest to sytuacja. Nie zdziwię się, jeśli w nadchodzącym miesiącu będziemy świadkami wydarzeń podobnych do tych sprzed 6 lat.

Ukraina zadała potężny cios Rosji

W ostatnich miesiącach Ukraina pokazała, że potrafi atakować daleko w głębi Rosji. W pewnym momencie było bardzo głośno o płonących rosyjskich rafineriach, których zgliszcza oznaczały jedno – wykrwawianie się potencjału ekonomicznego przeciwnika. O ile były one wymierzone w produkcję na rynek wewnętrzny i zaopatrzenie armii (Riazań, Niżny Nowogród, Sławiańsk nad Kubaniem), o tyle dziś mamy do czynienia z chyba najbardziej śmiałą akcją sił zbrojnych naszego wschodniego sąsiada na terytorium rosyjskim.

W nocy z 22 na 23 marca ukraińskie drony przeprowadziły atak na kluczowe terminale naftowe u wybrzeży Bałtyku. W Primorsku, czyli największym rosyjskim porcie tego typu w regionie, zniszczono co najmniej 8 zbiorników z paliwem, co spowodowało kilkudniowy pożar. Kolejnym kluczowym miejscem był terminal Ust-Ługa, będący hubem dla tzw. floty cieni, omijającej zachodnie sankcje. Skala zniszczeń określana jest jako najpoważniejsze zakłócenie logistyczne we współczesnej historii Rosji.

Przedstawmy to na liczbach. Wyłączono około 40-50% całkowitego potencjału eksportu ropy drogą morską. Przed wybuchem wojny na Bliskim Wschodzie Rosja zarabiała z tego tytułu każdego dnia 350 mln USD. Później było to nawet około 800 mln USD, natomiast atak Ukrainy oznacza około 200 mln USD utraconych przychodów dziennie. Gdyby nie agresja na Iran, Moskwa miałaby ponad 2-krotnie niższe zyski z eksportu ich kluczowego surowca. Ostatecznie Kijów i tak odebrał Rosjanom 1/4 ich rekordowych zysków.

Jednocześnie warto zaznaczyć, że część ukraińskich dronów spadła na terytoria krajów bałtyckich, budząc wpierw oczywiste obawy o to, że to hybrydowa agresja ze strony Rosji. Tak czy inaczej Ukrainie udało się zneutralizować prezent, jakim są wyższe ceny ropy, które Trump sprezentował Putinowi.

Weto SAFE – pierwszy błąd Nawrockiego?

Dotychczasowa prezydentura Karola Nawrockiego przebiegała pod znakiem asertywnej postawy względem rządu. Wetował on ustawy znacznie częściej niż jego poprzednik Andrzej Duda, często zyskując przy tym uznanie części społeczeństwa. W marcu doszło jednak do pierwszej decyzji Nawrockiego, którą można uznać za kontrowersyjną.

Unijny program SAFE to odpowiedź na zagrożenie płynące ze strony Rosji przy jednoczesnej izolacjonistycznej polityce Stanów Zjednoczonych. Jego pula wynosi 150 mld EUR w postaci niskooprocentowanych pożyczek, z czego około 44 mld EUR miałoby trafić do Polski i być spłacane przez 45 lat. Zastrzeżeniem tego programu jest wymóg, aby 65% wartości końcowej produktu było wytworzone w krajach UE. Koszt obsługi tego długu to ok. 3-3,5%, co oznacza oszczędność rzędu ok. 2% w porównaniu do rentowności polskich obligacji długoterminowych. To również powód, dla którego np. Niemcy nie biorą udziału w programie. Ich obligacje skarbowe mają rentowność rzędu 2-2,5%.

Ten program Karol Nawrocki postanowił zawetować, uzasadniając to wystawianiem się na ryzyko warunkowości. Zmiana władzy na nieprzychylną UE mogłaby oznaczać zatrzymanie wypłaty środków. Zaproponował więc swój własny program oparty na posiadanym złocie. Oto jego szczegóły:

• Program opiera się na tzw. urealnieniu wyceny rezerw złota w księgach Narodowego Banku Polskiego. Zamiast wyceny historycznej (ceny zakupu), sztaby mają być wyceniane według aktualnej, wyższej ceny rynkowej.
• Powstała w ten sposób różnica w wycenie tworzy księgowy zysk. Choć fizyczna ilość złota w skarbcach się nie zmienia, w systemie pojawiają się nowe, wykreowane w ten sposób środki.
• Do uruchomienia tego mechanizmu niezbędna jest zmiana ustawy o NBP, co wymaga porozumienia z koalicją rządzącą.
• Aby uniknąć gwałtownego „zalania” budżetu gotówką, proces urealniania wartości złota miałby odbywać się stopniowo (np. od najstarszych zasobów). Pozwoliłoby to na przekazywanie kilkunastu miliardów złotych rocznie przez okres dekady.

Postawienie na taką kreatywną księgowość to nic innego jak inny sposób zwiększenia podaży pieniądza. Środki trafiłyby bezpośrednio do sektora zbrojeniowego, co nieco zmniejszyłoby presję inflacyjną, jednak wciąż nasza waluta stanęłaby w obliczu poważnego osłabienia. To z kolei oznaczałoby wyższe koszty importu, a zatem również i zagranicznego uzbrojenia.

Moim zdaniem oba programy są rozwiązaniami, z których każde ma swoje ewidentne minusy. Ostatecznie uważam jednak, że wykorzystanie ważnej sprawy, jaką jest bezpieczeństwo, do politycznych przepychanek jednej i drugiej strony, zwyczajnie jest nie na miejscu. Wizerunkowo Nawrocki dużo stracił, wetując SAFE, jednak pytanie brzmi, czy naprawdę potrzebujemy tak ogromnych sum na zbrojenia? Ukraina i Iran pokazały, na czym polega nowoczesne pole walki – na tanich, asymetrycznych rozwiązaniach, które potrafią znacząco osłabić silnego przeciwnika. Dlatego dla mnie kluczowe znaczenie ma nie to, ile wydajemy, ale co za to wszystko kupujemy.

Nowy plan 5-letni Chin

Wiele negatywnych rzeczy można powiedzieć o ustroju politycznym w Chinach, ale jest jeden obszar, w którym Państwo Środka odróżnia się od Zachodu na wyraźny plus. Są to plany 5-letnie. I tak, wiem, że wywodzą się one z komunistycznej tradycji i centralnego planowania, tyle że niewiele mają już wspólnego z sowieckimi autorytarnymi nakazami i planistyką. Dziś plan 5-letni to raczej strategiczna mapa drogowa, która ma pomóc w przemyślanym rozwoju, innowacjach i budowaniu silnego państwa. Nie chodzi o siłowe wdrażanie konkretnych polityk, ale o długoterminowe spojrzenie i wierność wobec tych pomysłów – coś, czego szczególnie brakuje zachodnim elitom, a na pewno polskim. Chiny właśnie opublikowały nowy plan 5-letni. Czego możemy się więc z niego dowiedzieć?

Aż 50-krotnie pojawia się w tekście słowo AI. Sztuczna inteligencja ma być wdrażana we wszystkich sektorach gospodarki. Celem jest 90% penetracji m.in. w przemyśle, opiece społecznej, administracji i wojsku. Pomimo że Chińczyków jest ponad 1 mld, to ich problemy demograficzne sprawiają, że robotyka humanoidalna ma stać się filarem przemysłu. Produkcja robotów ma się podwoić w ciągu 5 lat i być wdrażana do zakładów dotkniętych brakami kadrowymi. Jako pozostałe kluczowe technologie wymieniono też:

• Kwantowe sieci komunikacyjne Ziemia – kosmos (ultra-bezpieczny system przesyłania informacji)
• Fuzja jądrowa
• Połączenie mózgu z komputerem
• 6G

Aby skutecznie rozwijać powyższe dziedziny, Pekin zamierza zwiększać wydatki na badania i rozwój średnio 7% rocznie. Państwo Środka zakłada wzrost PKB w tempie około 5% rocznie, a w dokumencie pojawiają się również ogólne stwierdzenia o wspieraniu niezależności od zewnętrznego świata, np. poprzez zwiększanie zdolności produkcyjnych zboża.

Czytając taki plan, widzimy, jak bardzo filozofia polityczna Chin różni się od tej zachodniej. Donald Trump mówi „Make America Great Again”, nie przedstawiając przy tym żadnej długoterminowej strategii. Wyjątkiem jest ta dotycząca bezpieczeństwa USA, gdzie Bliski Wschód określono jako drugorzędną kwestię. Jak ostatecznie wyszło – wszyscy widzimy. Zestawiając bieżące wojenki polityczne z metodycznym długoterminowym podejściem, jasne staje się, kto do walki o hegemonię światową podchodzi w sposób przemyślany. Pytanie, czy kiedyś będziemy gotowi na przyjęcie norm społecznych i systemów panujących w Chinach, wszak tak bardzo różnią się od naszego łacińskiego zamiłowania do wolności jednostki. Nieprawdaż?

„Sprawiedliwa” inwigilacja w Wielkiej Brytanii

Pamiętam, jak jeszcze na studiach, czyli dobre kilka lat temu, opowiadałem z przerażeniem o technologiach kontroli społecznej w Chinach i stosowanych tam systemach punktowych (w skrócie: za nieposłuszeństwo i łamanie prawa traci się podstawowe przywileje i prawa). Myślałem, że to rzeczywistość bardzo odległa i typowa tylko dla autorytarnego kraju. Dziś podobne rozwiązania są wdrażane w Europie, a konkretnie w Wielkiej Brytanii, co szczególnie mnie nie dziwi. Gorzej, że gdy kamery zauważą coś, czego nie chce widzieć władza, to rozwiązaniem jest wyłączenie kamer i tak też jest w tym przypadku.

Live Facial Recognition (LFR), bo o tym systemie mowa, jest stopniowo wdrażany przez policję w Wielkiej Brytanii. System skanuje twarz każdego przechodnia, niezależnie od tego, czy jest podejrzany. Kamery zamontowane na policyjnej furgonetce mierzą charakterystyczne punkty na twarzy. Te pomiary są zamieniane na unikalny kod cyfrowy (biometryczny wzorzec), który jest tak samo indywidualny jak odcisk palca.

Policja z Essex, czyli dużego hrabstwa brytyjskiego, tymczasowo wstrzymała używanie tych kamer po publikacji ciekawych badań. Wnioski z Uniwersytetu Cambridge wskazywały, że system statystycznie częściej poprawnie identyfikował osoby czarnoskóre niż przedstawicieli innych grup etnicznych znajdujących się na liście obserwacyjnej. Uznano to więc za stronniczość. Co istotne, podczas badań, w 6 miesięcy przeskanowano 1,3 mln twarzy, dokonano 48 zatrzymań i potwierdzono tylko jedną pomyłkę (zatrzymano niewinną osobę). Czyli generalnie system działał. Policja w Essex twierdzi, że po konsultacjach z dostawcą oprogramowania zaktualizowano algorytmy, zapewne na te bardziej „równościowe”.

Policja argumentuje, że to narzędzie pozwala na szybkie schwytanie groźnych przestępców ukrywających się w tłumie. Jednak chyba dosyć jasne jest, że bez zgody społeczeństwa i ich świadomości inwigiluje się niemal każdego. To jeszcze nie jest system scoringowy jak w Chinach, ale świetny do niego wstęp, oparty na powolnym gotowaniu żaby. Wkrótce nie będzie już chodzić o groźne przestępstwo, a o drobne wykroczenia, a także uczestnictwo w „faszystowskich” demonstracjach i nieposłuszeństwo wobec rządu. Jest to prawdopodobne, biorąc pod uwagę, jak wygląda ograniczanie wolności słowa w Wielkiej Brytanii. Mam nadzieję, że do Polski takie praktyki prędko nie trafią.

Chciał aresztować Netanjahu – odcięli mu dostęp do kart płatniczych

Wolność można bezprawnie ograniczać również, jeśli jest się przeciwnikiem głównego mocodawcy USA, czyli Izraela. Przekonał się o tym francuski sędzia Nicolas Guilou, który z ramienia Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK) w Hadze wydał w 2024 roku nakaz aresztowania Benjamina Netanjahu w związku z oskarżeniami o zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości w Strefie Gazy. W sierpniu 2025 roku Stany Zjednoczone nałożyły na niego sankcje (podobnie jak na innych sędziów MTK), które oznaczały zamrożenie dostępu do systemu finansowego. W praktyce Guilou nie mógł korzystać z jakichkolwiek kart płatniczych.

I nadal nie może, ponieważ niedawno udzielił on wywiadu dla France TV, w którym mówi, że opiera się tylko na gotówce i czuje się, jakby cofnął się 30 lat w czasie. Tak oto, gdy trzeba wymierzyć sprawiedliwość prawdziwemu zbrodniarzowi, to sędziego traktuje się jak przestępcę. Sankcji nie cofnięto pomimo interwencji prezydenta Francji Emmanuela Macrona. USA używają więc swojej dominacji w globalnym systemie płatniczym jako broni politycznej nawet wobec kraju sojuszniczego. Stopniowe wycofywanie gotówki będzie tylko dodatkowym paliwem do podobnych praktyk. Na każdym kroku widzimy więc, jak istotny dla bezpieczeństwa finansowego jest papierowy pieniądz. Choć oparty jedynie na wątłym zaufaniu do rządu, stanowi jedną z ostatnich ostoi wolności w coraz bardziej kontrolowanej rzeczywistości.

UE zmienia zdanie w sprawie migracji?

Przez wiele lat Unia Europejska wprowadzała przepisy ułatwiające masową i niekontrolowaną migrację, co zrodziło szereg poważnych problemów. Bezpieczeństwo w zachodnich krajach drastycznie spadło, a systemy socjalne wspierają finansowo osoby, które nawet nie pochodzą z Europy, a do tego do pewnego stopnia nie są tak produktywne jak Europejczycy. Do tego dochodzą jeszcze mechanizmy relokowania migrantów, w tym te nie do końca zgodne z prawem międzynarodowym, które podważają prawo krajów do samodzielnego decydowania o swojej polityce migracyjnej. Jednak dziś być może jesteśmy świadkami małego przełomu.

Parlament Europejski przyjął mandat negocjacyjny w sprawie nowego Rozporządzenia o powrotach, czyli de facto polityki deportacyjnej. Głównym powodem zmian była niska skuteczność dotychczasowych przepisów – zaledwie 20% decyzji o deportacji było faktycznie wykonywanych. Nowe zasady miałyby obejmować:

• Możliwość izolacji osób unikających powrotu w ośrodkach zamkniętych do 2 lat.
• Tworzenie centrów „powrotowych” poza granicami UE.
• Prawo do przeszukiwania urządzeń cyfrowych migrantów oraz obowiązkowe badania medyczne w celu ustalenia ich realnego wieku.
• Dożywotnie zakazy wjazdu dla osób stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa.
• Uzależnienie współpracy wizowej z krajami spoza UE od ich gotowości do przyjmowania z powrotem swoich obywateli.

Jest to pierwsze tak znaczące zwycięstwo prawicowej koalicji w Europarlamencie w tej dziedzinie i to pomimo ostrego sprzeciwu lewicy alarmującej o naruszaniu praw człowieka. Teraz projekt ten przejdzie w fazę negocjacji z Radą Europejską, a następnie powróci do finalnego przegłosowania, a więc jeszcze sporo może ulec zmianie. Jest to jednak wyraźna zmiana kursu, która ma miejsce w dość istotnym momencie. Wojna w Iranie może zwiększyć presję migracyjną, dlatego sprawne mechanizmy deportacyjne w nadchodzącym czasie wydają się być absolutną podstawą dla bezpieczeństwa i stabilności krajów Unii Europejskiej.

Bezradność systemu wobec cierpienia – eutanazja Noeli Ramos

Z pozoru kwestie takie jak eutanazja wydawać by się mogły niepowiązane z tematyką tego bloga. Jednak moim zdaniem historia Noelii Castillo Ramos dobitnie pokazuje kapitulację progresywnych rozwiązań wobec ludzkiego cierpienia i traumy. Pokazuje, że uprawomocnienie pojęcia „godnej śmierci” nie jest ostatecznym panaceum, a raczej kolejną puszką Pandory.

Noelia Castillo Ramos stała się pierwszym w historii Hiszpanii przypadkiem eutanazji, w którym głównym powodem było cierpienie wywołane depresją i ciężkimi zaburzeniami osobowości. Noelia od kilku lat miała problemy psychiczne, dlatego do 2019 roku była pod opieką państwa w ośrodkach młodzieżowych. W 2022 roku zgłosiła wielokrotną agresję seksualną (w tym zbiorową). Po traumie skoczyła z piątego piętra – przeżyła, ale z trwałym kalectwem.

Sprawców nigdy nie odnaleziono i nie skazano, a Noelia wpadła w jeszcze poważniejsze problemy. Skorzystała z prawa ustanowionego w 2021 roku, które dopuszcza eutanazję przy chronicznym cierpieniu psychicznym. Jej ojciec przez kilka lat próbował na drodze sądowej uzasadnić, że jej decyzja nie jest świadoma przez problemy psychiczne, ale ostatecznie żaden wymiar sprawiedliwości nie przyznał mu racji.

Jestem ostatnią osobą, żeby oceniać decyzję Noelii i nie zamierzam się tego podejmować ani analizować jej wyboru. Chcę zwrócić uwagę na coś innego. To państwo nie zapewniło jej długoterminowej pomocy w leczeniu traumy. Pochodziła z dysfunkcyjnej rodziny, więc jej problemy narastały przez lata. W ostateczności zaproponowano jej „godną śmierć”. Systemowi, który operuje logiką kosztów i wydajności, łatwiej i taniej jest zaoferować sterylną śmierć niż wieloletnią, trudną terapię i obecność drugiego człowieka.

Ostatecznie więc z systemowego punktu widzenia zaciera się granica, jaki stan psychiczny uzasadnia taki krok. To może prowadzić do fatalnych konsekwencji wśród wielu młodych ludzi żyjących w osamotnieniu, uzależnieniach i trudnych domach. To furtka, której moim zdaniem państwo nie powinno otwierać.

Ta sytuacja dobitnie pokazuje również, czego bardzo brakuje współczesnemu człowiekowi. Najlepiej wyjaśniła to sama Noelia, mówiąc w wywiadzie na kilka dni przed śmiercią:

Zawsze czułam się samotna, nikt mnie nie rozumiał… mój świat był bardzo ciemny…